- Tính chất Vật lý và Hoá học
Trong chăn nuôi, chúng ta chủ yếu sử dụng Vitamin D3 (Cholecalciferol) vì nó có hoạt lực mạnh hơn nhiều so với D2 đối với các loài động vật không vú và gia cầm.
- Vật lý: Vitamin D3 tinh khiết là những tinh thể trắng, không mùi, không tan trong nước nhưng tan tốt trong chất béo và các dung môi hữu cơ.
- Hoá học: Công thức hoá học là C27.H44.O
- Nó có tính ổn định khá tốt với nhiệt độ (có thể chịu được quá trình ép viên thức ăn).
- Tuy nhiên, nó rất nhạy cảm với ánh sáng cực tím (UV) và sự oxy hóa. Khi tiếp xúc với không khí, nó dần bị mất hoạt tính nếu không được bảo vệ bằng các lớp bao bọc vi nang.
- Công dụng tổng quát trong Chăn nuôi & Thuỷ sản
Vitamin D là nhân tố then chốt điều phối sự cân bằng Canxi ( Ca ) và Phospho ( P ):
- Hấp thu khoáng: Kích thích ruột hấp thu Ca và P từ thức ăn vào máu.
- Cấu trúc khung xương & vỏ: Huy động khoáng chất để hình thành xương (ở heo, gà, cá) và tạo vỏ (ở tôm).
- Hệ miễn dịch: Tăng cường khả năng thực bào, giúp vật nuôi chống lại các bệnh nhiễm trùng.
- Các phối hợp mang lại hiệu quả cao
- Bộ ba “Kiềng ba chân”: Vitamin D3 + Canxi + Phospho. Đây là sự kết hợp bắt buộc. Nếu chỉ bổ sung Canxi mà thiếu D3, Canxi sẽ bị đào thải ra ngoài, gây lãng phí và làm ô nhiễm nguồn nước.
- Vitamin D3 + Vitamin A + Vitamin E (ADE): Hỗ trợ tăng trưởng toàn diện, đặc biệt là trong các giai đoạn stress hoặc úm vật nuôi con.
- D3 + Magnesium ( Mg ): Magie giúp kích hoạt các enzyme chuyển hóa Vitamin D trong gan và thận.
- Chi tiết sử dụng cho từng loại vật nuôi
Đối với Heo (Lợn)
- Công dụng: Chống rách móng, bại liệt ở heo nái; ngăn ngừa còi xương ở heo con.
- Liều lượng & Tần suất:
- Heo con: 200 – 500 IU/kg thức ăn.
- Heo nái: 800 – 1.200 IU/kg thức ăn (giúp khung xương vững chắc để mang thai nặng).
- Tần suất: Trộn hàng ngày. Nếu heo bị bại liệt, có thể dùng liều tiêm cấp thiết theo chỉ định.
Đối với Gà
- Công dụng: Quyết định chất lượng vỏ trứng (độ dày, độ cứng). Ngăn ngừa hiện tượng chân yếu, xương lưỡi hái bị vẹo.
- Liều lượng & Tần suất:
- Gà thịt: 2.000 – 3.000 IU/kg thức ăn.
- Gà đẻ: 3.500 – 4.500 IU/kg thức ăn (nhu cầu rất cao để tạo vỏ trứng).
- Tần suất: Ăn hàng ngày.
Đối với Vịt
- Công dụng: Vịt có tốc độ phát triển xương rất nhanh. Vitamin D giúp vịt không bị bại liệt chân (hiện tượng rất phổ biến ở vịt thịt chạy đồng hoặc nuôi nhốt mật độ cao).
- Liều lượng & Tần suất:
- Vịt con/thịt: 2.500 – 3.500 IU/kg thức ăn. Cho ăn liên tục từ lúc úm đến khi xuất bán.
Đối với Tôm
- Công dụng: Cực kỳ quan trọng trong quá trình lên vỏ và cứng vỏ. Giúp tôm lột xác đồng loạt và giảm tỉ lệ tôm bị mềm vỏ kinh niên.
- Liều lượng & Tần suất:
- Trộn thức ăn: 2.000 – 5.000 IU/kg thức ăn.
- Tần suất: Sử dụng định kỳ, tăng liều vào những ngày tôm sắp lột xác hoặc khi độ kiềm trong ao thấp.
Đối với Cá
- Công dụng: Ngăn ngừa dị dạng cột sống (cá bị gù, vẹo thân). Tăng cường tốc độ lớn của cá xương.
- Liều lượng & Tần suất:
- Cá giống: 2.000 IU/kg thức ăn.
- Cá lớn: 500 – 1.000 IU/kg thức ăn. Trộn 2-3 lần mỗi tuần.
- Những lưu ý và Chống chỉ định
Tránh dùng khi nào?
- Thừa Vitamin D: Tuyệt đối không dùng quá liều trong thời gian dài. Việc dư thừa Vitamin D gây lắng đọng Canxi ở các mô mềm (thận, mạch máu), dẫn đến sỏi thận và hỏng hệ tuần hoàn của vật nuôi.
- Tiếp xúc trực tiếp ánh nắng: Nếu vật nuôi được chăn thả tự nhiên dưới ánh nắng mặt trời đầy đủ, chúng có thể tự tổng hợp D3 dưới da. Khi đó, cần giảm lượng bổ sung trong thức ăn để tránh ngộ độc.
Tránh phối hợp với các chất gì?
- Chất béo bị oxy hoá (dầu mỡ ôi thiu): Các gốc tự do trong mỡ hỏng sẽ phá hủy cấu trúc của Vitamin D3 ngay lập tức.
- Sử dụng cùng lúc với thuốc nhuận tràng (như dầu khoáng): Làm giảm khả năng hấp thu Vitamin D qua đường ruột.
- Nồng độ Sắt ( Fe ) hoặc Nhôm (Al) quá cao: Có thể cản trở sự hấp thu của phức hợp Ca – P – D3
