Vitamin B5 là thành phần cốt lõi để cấu tạo nên Coenzyme A (CoA) – một phân tử đóng vai trò “ngã tư đường” của mọi quá trình chuyển hóa năng lượng, tổng hợp acid béo và hormone trong cơ thể vật nuôi.
- Tính chất Vật lý và Hóa học
- Vật lý: Ở dạng acid nguyên bản, nó là một loại dầu nhớt màu vàng nhạt, rất dễ hút ẩm và không bền. Vì vậy, trong thương mại, người ta thường dùng dạng muối Calcium Pantothenate (bột trắng, không mùi, vị đắng, tan tốt trong nước).
- Hóa học:
- Công thức hóa học: C9.H17.NO5
- Độ bền: Vitamin B5 tương đối bền với nhiệt độ (có thể chịu được quá trình ép viên) nhưng lại cực kỳ kém bền trong môi trường acid hoặc kiềm quá cao ( pH < 5 hoặc pH > 7 ).
- Nó dễ bị hao hụt trong quá trình bảo quản nếu độ ẩm thức ăn quá cao.
- Công dụng tổng quát trong Chăn nuôi và Thủy sản
- Sản xuất năng lượng: Giúp giải phóng năng lượng từ đạm, đường và béo.
- Chống Stress: Hỗ trợ tuyến thượng thận sản xuất hormone chống stress (Cortisol), giúp vật nuôi chịu đựng tốt hơn với sự thay đổi môi trường.
- Bảo vệ bề mặt: Duy trì sức khỏe của da, lông, vảy và đặc biệt là lớp niêm mạc đường hô hấp, tiêu hóa.
- Tăng cường miễn dịch: Tham gia vào quá trình hình thành kháng thể.
- Vitamin B5 nên kết hợp với các chất gì?
- B5 + Biotin (Vitamin H): Bộ đôi hoàn hảo để trị các bệnh về da, móng (ở heo) và giúp lông gia cầm bóng mượt.
- B5 + Vitamin C: Tăng cường tối đa khả năng chống chịu stress nhiệt và phục hồi sau dịch bệnh.
- B5 + B6 & B12: Tối ưu hóa việc tổng hợp protein cho cơ bắp, rất quan trọng cho heo thịt và tôm lớn.
- B5 + Choline: Hỗ trợ chức năng gan, ngăn ngừa gan nhiễm mỡ trên cá và gia cầm.
- Chi tiết sử dụng cho từng loại vật nuôi
|
Vật nuôi |
Công dụng đặc trưng |
Liều lượng (mg/kg thức ăn) |
Tần suất |
|
Heo (Lợn) |
Ngăn chứng “bước đi kiểu ngỗng” (Goose-stepping) do tổn thương thần kinh; giảm viêm da. |
10 – 15 mg (Heo con cần 20mg). |
Hàng ngày. |
|
Gà |
Chống đóng vảy ở kẽ mỏ, kẽ ngón chân; tăng tỉ lệ ấp nở trứng giống. |
10 – 15 mg. |
Ăn hàng ngày. |
|
Vịt |
Ngăn ngừa bại liệt, giúp mọc lông nhanh, chống tình trạng khô màng chân. |
15 – 20 mg. |
Liên tục trong chu kỳ. |
|
Tôm |
Bảo vệ biểu mô mang (ngăn bệnh mang câu); giúp tôm lột xác dễ dàng. |
40 – 60 mg. |
Hàng ngày. |
|
Cá |
Ngăn bệnh “clulbbed gills” (mang bị sưng phồng/dính); giúp cá chịu nhiệt tốt. |
20 – 40 mg. |
3-4 lần/tuần. |
Lưu ý riêng:
- Trên Heo: Nếu thấy heo đi đứng cứng nhắc, chân sau nhấc cao như bước chân lính ngỗng, đó là dấu hiệu thiếu B5 trầm trọng.
- Trên Thủy sản: B5 cực kỳ quan trọng cho sức khỏe của mang. Mang tôm/cá bị tổn thương do thiếu B5 sẽ làm giảm khả năng hô hấp, khiến vật nuôi dễ chết ngạt khi oxy thấp.
- Những lưu ý và Chống chỉ định
Tránh dùng khi nào?
- Thức ăn bị ẩm mốc: Độ ẩm cao làm thủy phân Vitamin B5, khiến nó mất tác dụng trước khi vật nuôi kịp ăn.
- Sau khi sát trùng nước: Nếu tạt B5 xuống ao ngay sau khi dùng các chất sát trùng mạnh (như Chlorine nồng độ cao), B5 sẽ bị oxy hóa hoàn toàn.
Tránh phối hợp với các chất gì?
- Môi trường Acid/Kiềm cao: Không pha B5 chung với các loại thuốc bổ có tính acid cao hoặc nước vôi trong ( pH > 7 ).
- Kháng sinh phổ rộng: Dùng lâu ngày sẽ tiêu diệt vi khuẩn ruột (nguồn cung B5 tự nhiên), nên cần bổ sung thêm B5 sau khi điều trị.
- Khoáng vi lượng dạng tự do: Các ion kim loại nặng nếu không được chelate hóa có thể thúc đẩy sự phân hủy của B5 trong hỗn hợp tiền trộn (premix).
